قۇملۇق - بوستانلىق كېسىشمە بەلبېغىدىكى قۇملۇقنىڭ كېڭىيىشىنى مۆلچەرلەش مودېلى ۋە ئۇنىڭ سۈپەت ئانالىزى «خەلقئارا شەرقىي تۈركىستان مىللىي مەركىزى»نىڭ ئاخباراتى قۇملىشىش تەسىر .امىللىرى تەتقىقاتى تارىخ ئىلمىنىڭ رولى ۋە تارىخ تەتقىقاتىدا ساقلىنىۋاتقان بىر قىسىم مەسىلىلەر ئۇيغۇر خەلق ماقال-تەمسىللىرىدە سۇ ھەققىدىكى قاراشلار تېبىس قەدىمىي شەھىرى ۋە قەبرىگاھ ئۇيغۇرلارنىڭ ئاھالە ساپاسىغا تەسىر كۆرسىتىۋاتقان مائارىپ ۋە ئىقتىسادىي ئامىللار ئۈستىدە تەھلىل قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىدىكى ۋەسىقىلەرنىڭ بايقىلىشى قەدىمكى ئەسەرلەرنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئارخىپىنى تۇرغۇزۇشنىڭ مۇھىملىقى ۋە ئۇنىڭغا قويۇلىدىغان تەلەپلەر مەنتىقۇت تەيىر ۋىسال تاپقان ئۆمۈرلۈك ئارزۇ مەھمۇد قەشقەرىنىڭ «دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك» ئەسىرى توغرىسىدا

قاراخانىيلارنىڭ «ئۈلۈش يەر تۈزۈمى» توغرىسىدا ئۇيغۇر كلاسسىك 12 مۇقامىنىڭ پىچان ۋارىئانتى تېكىستلىرى ﺗﻪﻧﻘﯩﺪ ۋە ئۆزﯨﻤﯩﺰﻧﻰ ﺗﻪﻧﻘﯩﺪ ﻗﯩﻠﯩﺶ كى كى قۇرسا ئىچقۇ دولان مۇقامى بىلەن دولان مەشرىپىنىڭ مۇناسىۋىتى گېنېرال ئىسھاقبەگ توغرىسىدا ئەسلىمە سەئىدۇللا قەدىمكى ئۇيغۇر تىلى ۋە ئۇيغۇر كىلاسسىك ئەدەبىياتى توغرىسىدا قاشتېشى تەتقىقاتى ۋە ھازىرقى زامان قاشتاشچىلىق مۇۋەپپەقىيەتلىرى خوتەننىڭ قىسقىچە تارىخى (يىراق قەدىمكى دەۋردىن 1949 - يىلغىچە) قەدىمكى خوتەن يېزىقىدىكى بۇددىزم ئەسەرلىرى پېشقەدەم جامائەت ئەربابى ناسىر بەگ ھەسەن ئوغلى

ﻗﺎﺳﯩﻢ ﺋﺎﺧﯘﻧﻨﯩﯔ ﻛﺎﻣﯩﻞ ﺋﻪﭘﻪﻧﺪﯨﮕﻪ ﻳﺎﺯﻏﺎﻥ 6 ﭘﺎﺭﭼﻪ خېتى ﺷﯩﯟﯨﺘﺴﯩﻴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎﺭﯨﺨﯩﻲ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭﺩﺍ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﻛﯩﻴﯩﻢ –ﻛﯧﭽﻪﻛﻠﯩﺮﻯ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪﺍ ئەلۋەكىل جەللە جەلالۇھۇ يەرشارىلىشىش مۇساپىسىدە مىللىي دۆلەت ۋە ئىگىلىك ھوقۇق مەسىلىسى «ﺳﻪﯞﺩﺍﻟﯩﻖ ﺗﻪﺋﻪﺟﺠﯘﭘﻨﺎﻣﯩﺴﻰ» ﻧﺎﻣﻠﯩﻖ ﻛﯩﺘﺎﺑﺘﯩﻦ ﺧﺎﺗﯩﺮﯨﻠﻪﺭ شەيخ ئامان قۇل داموللام مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ خىتاينىڭ ئىرقىي قىرغىنچىلىقىغا قارشى ھەرىكەتلىرى تەشۋىقات ۋە مېڭە يۇيۇش ئۇيغۇر ئەمالار يېزىقى دۇنياغا كەلدى سۇلتان مۇراد ئىككىنچى 1929-يىلىدىكى چوڭ كاساتچىلىق زادى قانچىلىك قورقۇنچلۇق؟ ئۆزۈڭگە مەنپەئەتلىك بولغىنىغا ھېرىسمەن بول! ئاجىز بولما!

ھۈسەيىنخان تەجەللىنىڭ ھاياتى پائالىيەتلىرى ئۇيغۇر قىزى نۇزۇگۇم ئورخۇن ئۇيغۇر خانلىقىنىڭ قۇرۇلۇشى ۋە بۇنىڭغا ئائىت بىر قانچە مەسىلە ئامېرىكا، قىزىم ۋە بىزنىڭ ئۇيغۇرلىقىمىز تەبىئىي پەن روھى ۋە بىزنىڭ ئەدەبىي ئىجادىيىتىمىز ئانا تىل - ئادەمىيلىكنىڭ ئاساسى قاراخانىيلار ۋە تۇرپان ئىدىقۇتلۇقنىڭ ئىجتىمائىي-پەلسەپىۋى پىكىرلىرىدىكى ئورتاق ئامىللار مەدەنىيەتلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ قومۇل ئۇيغۇر ۋاڭلىقىنىڭ گۈللىنىشى ۋە خارابلىشىشى ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ موڭغۇل مەدەنىيىتىگە كۅرسەتكەن تارىخي تەسىرى توغرىسىدا دەسلەپكى ئىزدىنىش مۇسابايوۋ ۋە ئۇنىڭ سودا كارخانىسى تۈندىكى پاجىئە

شەھەر ئاجىز توپلىرى ئۈستىدە تەتقىقات-ئۈرۈمچى بەيگە مەيدانى ئەختەم ئۆمەر پروزا ئىجادىيىتى توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات لۈكچۈن ئەلنەغمىچىلىرىنىڭ ھازىرقى ئەھۋالى ئۈستىدە تەتقىقات ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى تۇرغۇن سۆزلەر توغرىسىدا ستاتىستىكىلىق تەتقىقات قوچۇ ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدىكى پروزا ئەسەرلەرنىڭ ئالاھىدىلىلىرى ئۈستىدە ئىزدىنىش ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى جۈپ سۆزلەر توغرىسىدا تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ پەرداز ئادەتلىرى ئۇيغۇرلارنىڭ نەسرىدىن ئەپەندى لەتىپىلىرى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللار ئەنئەنىۋى باش كىيىم مەدەنىيىتىنىڭ شەھەر فولكلورىدىكى ئۆزگىرىشى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر يېڭى دەۋىر ئەدەبىياتىدىكى «80-يىللىقلار» شېئىرىيىتى ئۈستىدە تەتقىقات ھاياتلىق ناخشىسى-مۇھەممەتجان سادىقنىڭ ۋەكىللىق خاراكتېرگە ئىگە داستانلىرى ئۈستىدە مەخسۇس تەتقىقات ئۇيغۇر گۇڭگا شېئىرىيىتى ھەققىدە تەتقىقات