«قىلىپسىز خاراكتېر» نەدە بار ئىكەن؟ چاھار دەرۋىش (داستان) ئاتاقلىق قىرغىز يازغۇچىسى چىڭغىز ئايتماتوۋنىڭ تەرجىمىھالى ۋاپادارلىق جۇڭگو مائارىپ مەسىلىسىمۇ، مائارىپنىڭ جۇڭگو مەسىلىسىمۇ؟ چاغاتاي ئۇيغۇر تىلى ھەققىدە يېزىلغان كىتابلار توغرىسىدا باجىننىڭ دەسلەپكى مەزگىللەردىكى يېڭى شېئىرلىرى توغرىسىدا قىسقىچە مۇلاھىزە ئەل سۆيگەن سەنئەتكار-شاھمۇھەممەت پاسسىپ كيپىيات سىزنى تۈرلۈك كېسەللىكلەرگە گىرىپتار قىلىدۇ ئەرەبچە - پارسچە ئۇيغۇر كىشى ئىسىىملىرى ۋە ئۇلاردا ئىپادىلەنگەن مەدەنىيەت ئىنفورماتسىيەلىرى توغرىسىدا شىنجاڭنىڭ قەدىمكى مۇنار بىناكارلىقى ھەققىدە ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى «بول» ياردەمچى پېئىلى توغرىسىدا

مەكىت ناھىيىسىدىكى يېزا - بازار، كەنت ناملىرىنىڭ ئۆزگىرىشىنى سېلىشتۇرۇش جەدۋىلى ئىبىن سىنانىڭ تۇنجى ئۇستازى ئۇيغۇر قەدىمكى كىتابەتچىلىك مەدەنىيىتىدە ئەكس ئەتتۈرۈلگەن مەزمۇن غەربتىكى ﻣﻪﻧﺒﻪ ﺋﯩﺸﻪﻧﭽﯩﻠﯩﻜﻠﯩﻜﻰ ۋە ﺑﯩﺰﻧﯩﯔ داۋا نىمشېھىت ئەرمىيا ئىلى سايرامىنى ئەسلەيمەن موللا نىياز قاقشال قىرغىزلىرىنىڭ قىسقىچە تارىخىي تىنچلىق بىتىم مەزگىلىدىن ئازادلىق ھارپىسىغىچە خوتەندە بولۇپ ئۆتكەن ئىشلار ئېتىقاد ۋە ئەمەللىرىمىزنى ئىلىم ئارقىلىق توغرىلايلى يۇرت شەجەرىسى يېڭىئۆستەڭ يېزىسىنىڭ بىناقىلىنىشى توغرىسىدا دولان چالغۇلىرى ۋە ئۇلارنىڭ قىسقىچە تارىخى شىنجاڭدىكى بىر قىسىم ياۋايى ھايۋانلارنىڭ يەر-جاي ناملىرى بىلەن قوشۇلۇپ ئاتىلىشى

«قۇرئان»نىڭ يېزىلىشى ۋە مۇسھەفنىڭ ھۆرمەتلىنىدىغانلىقى ئويغىنايلى! ئويغىنىش دەۋرى كەلدى! ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻥ ﺟﯘﻣﮭﯘﺭﯨﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻣﻪﺗﺒﯘﺋﺎﺗﻠﯩﺮﯨﺪﺍ(2) ﺋﯘﻟﯘﺳﻼﺭ (دۆلەتلەر) ﻧﯧﻤﯩﺸﻘﺎ ﻣﻪﻏﻠﯘﭖ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ؟ ئىپپەت ئابىدىسى ھەزرىتى مەريەم ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﻣﺎﻗﺎﻟﯩﺴﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪﻩ مېنىڭ ئانام ۋە سىزنىڭمۇ ئانىڭىز ئائىشە بىنتى ئەبۇ بەكرى نەسەبنامەلەردىكى جەمەت قائىدىسىنىڭ ئەمەلىي ئەھمىيىتى ئىلىم بىلەن مال – دۇنيانىڭ ئارتۇقچىلىقلىرى توغرىسىدا تىلېۋىزىيە قاناللىرىنىڭ قىزلارغا كەلتۈرگەن زىيانلىرى فىلىمىلەرنىڭ بالىلارغا بولغان خەتىرى ئەلمەلىك، ئەلمەلىيك، ئەلمالىك جەللە جەلالۇھۇ فىراسەت ئىلمى ئىسلام ئېتىقادىغا زىتمۇ؟

ئۇيغۇر قىزى نۇزۇگۇم ھۈسەيىنخان تەجەللىنىڭ ھاياتى پائالىيەتلىرى خوتەن قوزغىلىڭى ھەققىدە ئەسلىمە مەدەنىيەتلىشىشمۇ، ياتلىشىشمۇ؟ «چاڭموزا يۈسۈپخان» داستانىغا يوشۇرۇنغان تارىخ مۇسابايوۋ ۋە ئۇنىڭ سودا كارخانىسى مەۋلانا لۇتفىي ھەققىدە يېڭى بايانلار ئۇيغۇرلاردا مىراس قالدۇرۇش ۋە ئۇنى تەقسىملەش ئادىتى ما جۇڭيىڭ، يولۋاسقا مەجبۇرىي ئەسكەر بولغان چاغلىرىم ئېھتىياج نەدە، سىز نەدە قەدىمكى خەنزۇچە ماتىرىياللاردىكى «شيوڭنۇ» قاتارلىق ئىسىملارنىڭ قەدىمكى ئۇيغۇرچىدىكى تەرجىمىسى قارلىغاچ ئۇۋىسىدىكى سۆھبەت

«ئىزدىنىش» رومانى توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات خوتەن ئۇيغۇرلىرىدىكى سوپىزملىق ئادەتلەر ئۈستىدە ئىزدىنىش ئەختەم ئۆمەر پروزا ئىجادىيىتى توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات تۇرپاندىكى كارىزچىلار ئۈستىدە تەتقىقات 20- ئەسىر ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا جەنۇب بىلەن شىمالنىڭ دىئالوگى قوچۇ ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدىكى پروزا ئەسەرلەرنىڭ ئالاھىدىلىلىرى ئۈستىدە ئىزدىنىش كېيىنكى دەۋر چاغاتاي تىلىدىكى سوزۇق تاۋۇشلار ئۈستىدە ئىزدىنىش لۈكچۈن ئەلنەغمىچىلىرىنىڭ ھازىرقى ئەھۋالى ئۈستىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللار ئەنئەنىۋى باش كىيىم مەدەنىيىتىنىڭ شەھەر فولكلورىدىكى ئۆزگىرىشى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنى ھەققىدە تەتقىقات ئەنئەنىۋى يېپەك توقۇمىچىلىقى ئونسەككىزىنچى ۋە ئونتۇققىزىنچى ئەسىر ئۇيغۇر شېئىرىيىتىدە دىۋانچىلىق