يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ مازىرى ھەققىدە ئىسلام دىنىنىڭ دۇنيا مەدەنىيىتىگە قوشقان تۆھپىسى مەشھۇر يازغۇچىلارنىڭ ئىش ئىزلىرىدىن «ماكسىم گوركىي» سۇيۇق - سەلەڭ تائاملار ھەققىدە «قۇتادغۇبىلىك» داستانىدىكى تىل گۈزەللىكىگە ئائىت بايانلار توغرىسىدا «تۆمۈر خەلىپە» داستانىنىڭ ئىجتىمائىي ئارقا كۆرۈنىشى ۋە ئۇنىڭ بىر قىسىم بەدىئىي ئالاھىدىلىكى توغرىسىدا رەھبىرىي كادىرلارنىڭ پارتىيەنىڭ ئاممىۋى لۇشيەن تەربىيەسى - ئەمەلىيەت پائالىيىتىدىكى ئاۋانگارتلىق رولى توغرىسىدا تەكلىماكاندىكى سىرلىق ھادىسە:يۇلغۇنغا يۆگەلگەن يىلان قاراقوشۇنلۇقلارنىڭ يۇرت ئاتىسى-كۈنچىققەنبەگ «ئەتەبەتۇلھەقايىق» داستانىدىكى بىلىم قارشىنىڭ ئەھمىيىىتى توغرىسىدا شائىر ۋە شېئىرىيەت ماھىرلىقى ئۇيغۇر دېھقانلىرىنىڭ سىرتقا چىقىپ ئىشلىشىگە تۈركە بولغان ئامىللار ھەققىدە

1934 - يىلى 3 - ئايدا قەشقەر يېڭساردا بولغان قانلىق ئۇرۇشنىڭ قىسقىچە تەپسىلاتى شەيتاننىڭ ئادەمگە بولغان ئاداۋىتى ۋە ئادەم بالىلىرىنى ئازدۇرۇشى توغرىسىدا تاجىكلارنىڭ ئەنئەنىۋى مىللىي تەنتەربىيىسى «قۇتادغۇ بىلىك»تىكى قەسىدىلەر توغرىسىدا ئۆگىنىش ئېڭى - نۇسرەت تېڭى قىممەت باھالىق سەنئەت ئەڭگۈشتىرى - «قۇتادغۇ بىلىك» تىكى مەنتىقىي پىكىرلەر ۋە بەدىئىي قاراشلار ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى مەزگىلىدىكى پوچتا-تېلېگىراف ئەھۋالى ناتىقنىڭ جاۋابى(ئەسلىمە) ئۇدۇن رايونىغا ئائىت تۈبۈتچە ۋەسىقىلەر پىچان ناھىيىسىدە مىللىي باشلانغۇچ مەكتەپلەرنىڭ بارلىققا كېلىشى ۋە تەرەققىياتى توغرىسىدا ئەسلىمە خەلق ئېغىز ئەدەبىياتىغا دائىر كىتابلار-خوتەن قاراماي نېفىتلىكىنى تەتقىق قىلىش خىزمىتى توغرىسىدىكى بەزى ئەھۋاللاردىن ئەسلىمە

تۇغلۇق تۆمۈرخان ۋە ئەمىر تۆمۈر نەسلىنىڭ مەركىزىي ئاسىيا ۋە جەنۇبىي ئاسىيادىكى ئۈچ ئەسىرلىك سەلتەنىتى ئۆتمۈشتىكى ئۇيغۇر قاغاناتلىرىنىڭ تۇغلىرىدىكى بۆرىنىڭ شەكلى ﻗﻮﭼﯘ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺧﺎﻧﻠﯩﻘﻰ ﺩﻩﯞﺭﯨﺪﯨﻜﻰ ﺑﯘﺩﺩﯨﺰﻡ مەدىنە ۋەسىقىسىنىڭ تولۇق تېكىستى فىقھىي مەزھەبلەرنىڭ ئىماملىرى – ئىمام ئەھمەد ئىبنى ھەنبەل مۇنبەرلەر سەركىسى _ شەيخ ئابدۇلھەمىد كىشك مۇجاھىد دەۋەتچى مۇھەممەد غەززالى مۇھەممەد ئەلى_ مەڭگۈلۈك ئېلىشقۇچى ئۇيغۇر داستانلىرىدىكى تارىخى رېئاللىقلار ئىسلام ھەم دىن، ھەم ئىلىم ھەم مەدەنىيەتتۇر تۈركىيە نېمە ئۈچۈن خىتاينىڭ ئۇيغۇرلارغا قىلغان زۇلۇمىغا سۈكۈت قىلىدۇ؟ ئۇنتۇلۇپ كېتىلگەن ئۇيغۇر بايرىمى: 5-ماي بالىلار بايرىمى!

ھەدىس بىزگە نېمە دەيدۇ؟ مىرزا ئۇلۇغبەگ «تۆت ئۇلۇس تارىخى» ھەققىدە يىپەك يولىنىڭ ئېچىلىشى ۋە لىنىيەسى ئۈستىدە يېڭى ئىزدىنىش ئەخلاقنىڭ ۋاقتى ئۆتتىمۇ؟ پائۇل پىللىئوتنىڭ ئوتتۇرا ئاسىيا ئارخېئولوگىيىسىگە دائىر پائالىيىتى ۋە ئۇنىڭ تەتقىقات نەتىجىلىرى ھايات ساۋاقلىرى ئائىلە ۋە ئائىلە كرىزىسى ئۇيغۇر تىلى تارىخىي تەرەققىياتىنىڭ دەۋرلەرگە بۆلۈنۈشى ھەققىدە دەۋا ۋە نوپۇزنىڭ مۇناسىۋىتى_ئىككى قەدەم ئارقىغا بىر خەننىڭ سەپسەتىسى: ئەبەدىي مۇقۇملۇق ئۈچۈن ئۇيغۇرلانى پۈتۈن جۇڭگوغا تارقاقلاشتۇرۋېتىش كېرەك قاراخانىيلار ۋە تۇرپان ئىدىقۇتلۇقنىڭ ئىجتىمائىي-پەلسەپىۋى پىكىرلىرىدىكى ئورتاق ئامىللار تارىختا بېيجىڭدە ئولتۇراقلاشقان ئۇيغۇرلار توغرىسىدا توپان بالاسى راستىنلا ھاجەتمۇ؟

ئۇيغۇر تىلى ئىلى ئېغىزى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ پەرداز ئادەتلىرى ئەختەم ئۆمەر پروزا ئىجادىيىتى توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللار ئەدەبىياتى پىروزا ئىجادىيىتى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇرلاردىكى ئاياللار خەتمىلىرى ئۈستىدە تەتقىقات ئۇيغۇر خەلق مەشرەپ ئويۇنلىرى ھەققىدە تەتقىقات خالىدە ئىسرائىلنىڭ پروزا ئىجادىيىتى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنى ھەققىدە تەتقىقات ئەنئەنىۋى يېپەك توقۇمىچىلىقى ئوغۇزنامە ئېپوسىنىڭ ئىستىلىستىكىسى ھەققىدە نۇرمۇھەممەت توختى ئەدەبىي ئاخبارات ئىجادىيىتى ئۈستىدە خاس تەتقىقات ئۇيغۇر بالىلار پىروزىسى ھەققىدە مۇھاكىمە