نوبېل ئەدەبىيات مۇكاپاتىغا ئېرىشكەن ئاياللاردىن ئىجادىيەت ئىدىيەسىنىڭ 100 يىللىق تەدرىجىي ئۆزگىرىشىگە نەزەر «بۈگۈر» دېگەن نامنىڭ ئېتنىك مەنبەسى ھەققىدە مۇھاكىمە سوۋېت ئىتتىپاقىدا ئۇيغۇر تىلى تەتقىقاتىنىڭ قىسقىچە ئەھۋالى ئۇيغۇر تىلىدىكى ئادەم تېنى ۋە ئەزالىرىغا دائىر تۇراقلىق ئىبارىلەرنىڭ مەدەنىيەت ئالاھىدىلىكى ھەققىدە قىسقىچە مۇلاھىزە ھەدىس شەرھىسىنىڭ تەرجىمىلىرىدىن ئۆرنەكلەر «ۋاپادار ئىت» قىسسىدىن ئويلىغانلىرىم «تۈركىي تىللار دىۋانى»دا قەيت قىلىنغان «تۆرە» (Törü) كەلىمىسى ۋە قاراخانىيلارنىڭ قانۇن-تۈزۈملىرى توغرىسىدا مەزكۇر ئەسەرنىڭ ئاپتورى ئاكادېمىك بارتولد ھەققىدە مۇخبىرلىقتىن رىياسەتچىلىككە باش كىيىم توغرىسىدا مەخپىي ئۇرۇش: چەكلىمىسىز ئۇرۇش ئەدىب ۋە تىل ئەخلاقى

ئەجداتلارنىڭ روھىدىن ئۈگىنىپ، جۇڭخۇا ئېلىنى گۈللەندۈرۈش ئۈچۈن تىرشايلى «قۇتادغۇ بىلىك»تەتقىقاتى ئۇچۇرلىرى ئۈرۈمچى شەھەر ئەتراپىدىكى زور ئۆزگىرىش پىششىقلاپ ئىشلەش ھۈنەر-سەنئىتى ۋە سايمانلىرى شىڭ شىسەي بىلەن ما جۇڭيىڭنىڭ سۆھبىتى توغرىسىدا مۇھىتمۇ بىرخىل مەكتەپ مەكىتنىڭ قەدىمكى مەدەنىيىتى توغرىسىدا شىجاڭنىڭ ھازىرقى زامان چوڭ ۋەقەلەر خاتىرسى «گۈلۋاغ ئۆستەڭ» بويىدىكى سەمىمىي ئادەم-خوتەن بىر رەسسام ھەققىدە ھېكايە مەكىتنىڭ قەدىمكى مەدەنىيىتى بۇددا دىنى تەڭرىگاھىنىڭ شان - شەۋكىتى

بۈيۈك داۋا، كەمتۈك ساپا پسخوسىياسەت: يېڭىچە لېبىرالىزم ۋە يېڭى ھاكىمىيەت ئۇسۇللىرى (كىتاب خۇلاسىسى) ئىرقىي قىرغىنچىلىق ۋە ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك خەلقئارالىق ئورگانلار ئارىلاش قوللىنىۋاتقان ئىككى ئۇقۇم_ سېكۇلارلىشىش ۋە لايىكلىق ﺋﯩﺴﻼﻣﯩﻴﻪﺗﺘﯩﻦ ﺋﯩﻠﮕﯩﺮﯨﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺗﯩﺪﯨﻜﻰ ﻳﺎﺭ ﺋﻮﺑﺮﺍﺯﻯ تۈركىستان چىنى سارتلىرىنىڭ مىللىي تارىخى ھەققىدە بىر رىجا (مۇراجەت) – نەزەرخوجا ئابدۇسەمەت ئۇيغۇر بالىسى ﺋﻮﺗﺘﯘﺭﺍ ﺋﺎﺳﯩﻴﺎﻟﯩﻖ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻣﺎﺗﯧﻤﺎﺗﯩﻚ– ﺋﺎﺑﺪﯗﻟﮭﻪﻣﯩﺪ ﺋﯩﺒﻦ ﺗﯜﺭﻙ ئىسلام ھەمكارلىق تەشكىلاتى ئۇيغۇر مۇسۇلمانلىرىنىڭ باستۇرۇلۇشىنى ئۈن-تىنسىز قوللاۋاتامدۇ؟ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﺎﺋﺎﻣﻠﯩﺮﻯ ﻣﻪﺩﯨﻨﻪ ﯞﻩﺳﯩﻘﯩﺴﻰ مەھمۇد كاشغەرىي «دىۋان»دا بايان قىلغان بىر ھەدىس ھەققىدە ئىمان تەربىيەسى ئېلىپ بېرىشتىكى دەسلەپكى ناسقۇچنىڭ نىشان-غايىسى ھەققىدە

مەدەنىيەت ۋە مىللەت چۇقان ۋەلىخانوپ ئۇيغۇرلار ھەققىدە كورېيەنىڭ شىنجاڭغا ئائىت تەتقىقاتلىرى «چاڭموزا يۈسۈپخان» داستانىغا يوشۇرۇنغان تارىخ مىرزا ئۇلۇغبەگ «تۆت ئۇلۇس تارىخى» ھەققىدە چىن ۋە ماچىننىڭ جۇغراپىيىلىك ئۇقۇم دائىرىسى ھازىرقى زامان ئۇيغۇر پروزىچىلىقدىكى چاتما ھېكايلەر توغرىسىدا پىشقەدەم ئۆلىما، تارىخچى ۋە ئەدىپ ئىمىرھۈسەيىن قازى ھاجىم دۇنياۋىي ئالىملارنى ئالدىغان ئاددىي كىشى-ئىسلام ئاخۇن فىنلاندىيەدىكى ئالتايشۇناسلىق تەتقىقاتىنىڭ ئۆتمۈشى ۋە بۈگۈنى ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيەتتە چېكىنىشدىكى تارىخى سەۋەبلەر ئابدۇشۇكۇرمۇھەممەتئىمىننىڭ «ئۇيغۇر روھىيىتى تەتقىقاتى»

ئۇيغۇرچە ئېلانلارنىڭ تىلى ئۈستىدە تەتقىقات «چىن تۈمۈر باتۇر» چۆچىكى ئۈستىدە سىموۋۇللۇق تەتقىقات ئونسەككىزىنچى ۋە ئونتۇققىزىنچى ئەسىر ئۇيغۇر شېئىرىيىتىدە دىۋانچىلىق ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنى ھەققىدە تەتقىقات «ئويغانغان زېمىن» رومانىدىكى سۆزلەرگە ستاتىستىكىلىق تەھلىل ئوغۇزنامە ئېپوسىنىڭ ئىستىلىستىكىسى ھەققىدە مۇھەممەت باغراش ئىجادىيىتىدىكى ئەپسانىۋى ئاڭ ئۇيغۇر خەلق مەشرەپ ئويۇنلىرى ھەققىدە تەتقىقات «تەۋارىخى مۇسىقىييۇن»نىڭ ئىستىلىستىكىسى ھەققىدە تەتقىقات ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىنىڭ قاغىلىق شېۋىسى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇرلاردىكى شىيئە مەزھىپى ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك ئادەتلەر ئۈستىدە تەتقىقات ئايتماتوف ۋە ئۇيغۇر يېڭى دەۋر ئەدەبىياتى