«ئائىلە» رومانىنىڭ ئىككى نەشرىسىكى «»نىڭ تەرجىمىسى توغرىسىدا «قۇتادغۇ نىلىك» داستانى بىلەن «سۇنزىنىڭ ھەربىي ئىشلار دەستۇرى» ھەققىدە سېلىشتۇرما ئاۋاز ئۆتەرنىڭ ھاياتى ۋە ئىجادىي پائالىيىتى ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ بىر پۈتۈنلىكى توغرىسىدا ئويتوغراق خەلقى ئارىسىدىكى مەدەنىيەت ھادىسىلىرى ئۈستىدە ئىزدىنىش يېڭى مەزمۇن، يېڭىچە ئىپادىلەش ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى تەتقىقاتىدىكى نوپۇزلۇق ئەسەر «سوۋېت ئىتتىپاقى ھامىيلىقىدىكى ئىلى ۋەقەسى» ناملىق ئەسەر ئۈستىدە تەھلىل مەدەنىيەت قىممىتى ۋە مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدا ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەر توغرىسىدا شېئىرىيىتىمىزنى تېخىمۇ جانلاندۇرايلى ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى سۈپەت بىلەن رەۋىشنىڭ ئوخشاشلىقى ۋە پەرقى توغرىسىدا كۆپ ۋاستىلىك تېخنىكىنىڭ ئالىي مەكتەپ تەييارلىق سىنىپلىرىنىڭ خەنزۇ تىل ئوقۇتۇشىدا قوللىنىشى نەۋرۇزنامە

ئارۇپ قاسىمى ئابدۇخالىق ئۇيغۇر ھەققىدە تۇمشۇقتىكى سوقۇش يولداش ئەسئەت ئىسھاقوۋنى ئەسلەيمەن يۈسۈپ خاس ھاجىپ ئەدەبىيات - سەنئەت كۆز قارىشى توغرىسىدا قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىدىكى «سەككىز يۈكمەك» نومنىڭ پارچىسى ئاراتۈرك ناھىيىسىنىڭ جۇغراپىيىلىك ئەھۋالى ئۈرۈمچى تەۋەسىدىكى بۇتخانا، خۇيگۇەن، ستاڭلار ۋە ئۇنىڭ سەيلە كۈنلىرى شۆئاڭفۇ تالانتلىق تېۋىپ - ئابلىمىت يۈسۈپھاجى ماجۇڭيىڭنىڭ شىنجاڭغا ئىككىنجى قېتىم كىرىشى ۋە جىمسارنى قوغداش ئۇرۇشىنىڭ ئومۇمى ئەھۋالى ئاراتۈرك خەلقىنىڭ ۋاڭلار دەۋرى، شىڭشىسەي دەۋرى، گومىنداڭ دەۋرلىرىدىكى تارتقان جەبرى زۇلۇملىرى ۋە نوم زىندانى

ئىلىمنىڭ زاكىتىنى بېرىش ھەربىر زىيالىينىڭ ئۆتەشكە تىگىشلىك پەرىزىدۇر مەسئۇد ئەپەندى رەئىس بولغاندىن كېيىنكى ۋەزىيەت ﺷﻪﺭﻗﯩﻲ ﺗﯜﺭﻛﯩﺴﺘﺎﻧﺪﺍ ”ﺩﯦﻤﻮﻛﺮﺍﺗﯩﻚ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺟﯘﻣﮭﯘﺭﯨﻴﯩﺘﻰ“ ﻗﯘﺭﯗﻟـﯩدۇ «ﻏﯘﻟﺠﺎ ﻳﻮﻟﻰ» ﺭﻭﻣﺎﻧﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﺮﺍﮔﯧﺪﯨﻴﯩﻠﯩﻚ ﻗﯩﺴﻤﻪﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﺎﺭﯨﺨﻰ ﺭﯨﺌﺎﻟﻠﯩﻘﻠﯩﺮﻯ (2) «مەريەم ئوغلى مەسىھ ئاللاھتۇر» دېگەن شۈبھىگە رەددىيە بىلىم، ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺕ ﯞﻩ ﺋﻪﺧﻼﻕ مۇھەممەد ئىمىن بۇغرانىڭ قاراقاشتىكى خەلققە قىلغان نۇتقى ﻣﯘﯞﺍﻓﯩﻘﺎﺗﻘﺎ ﻛﯩﺮﯨﺶ ﺳﯚﺯ مەھمۇد كاشغەرىي «دىۋان»دا بايان قىلغان بىر ھەدىس ھەققىدە ئادىل پادىشاھ نۇرىددىن زەنگى فىقھىي مەزھەبلەر تارىخى — مۇقەددىمە ئابدۇراھمان كاشغەرىي نەدۋىي

ئۇيغۇرلاردا ھۆكۈمدارلارغا كىتاب تەقدىم قىلىش ئادىتى جاڭ جىجۇڭنىڭ شىنجاڭغا ئەۋەتىلىشى ۋە ئۇنىڭ ۋەزىپىسىدىن ئايرىلىشى مەۋلانە جالالىدىن رۇمى ھەققىدە خوجىلار دەۋرىنىڭ بارلىققا كېلىشىنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنىشى كۇچار ئۇيغۇرلىرىنىڭ فولكلور مەدەنىيىتى ھەققىدە قىسقىچە بايان 9-ئەسىردىن ئىلگىرىكى تۇرپان رايونىدىكى ئاساسلىق ئاھالىلەر ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىننىڭ تارىخ ھەققىدە ئېيتقانلىرى 20 – ئەسىردىكى ئىسلاھاتچى – ئابدۇقادىر داموللام ساك، ھۇن ۋە تۈركلەرنىڭ ئىرقىي ئىنسانشۇناسلىق ئالاھىدىلىكى ھۆرمەت، قىممەت ۋە ھىممەتكە يانداش خىياللار 1931-يىلىدىكى قۇمۇل دېھقانلار قوزغىلىنىڭ بىۋاستە سەۋەبچىسى جاڭ گوخۇنىڭ تەقدىرى ھەققىدە تەكشۈرۈش ئاقسۇ ئايكۆلدىكى قەدىمكى مەدەنىيەت ئىزلىرى

20- ئەسىر ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا جەنۇب بىلەن شىمالنىڭ دىئالوگى خوتەن ئۇيغۇرلىرىدىكى سوپىزملىق ئادەتلەر ئۈستىدە ئىزدىنىش «كرورانلىق بالىلار» رومانى ھەققىدە دەسلەپكى تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللار ئەنئەنىۋى باش كىيىم مەدەنىيىتىنىڭ شەھەر فولكلورىدىكى ئۆزگىرىشى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇرلاردىكى شىيئە مەزھىپى ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك ئادەتلەر ئۈستىدە تەتقىقات خەنزۇچە سۆزلەرنىڭ مەنىسى ۋە ئۇنى ئۇيغۇر تىلىدا ئىپادىلەش ئۇسۇلى ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ پەرداز ئادەتلىرى كېيىنكى دەۋر چاغاتاي تىلىدىكى سوزۇق تاۋۇشلار ئۈستىدە ئىزدىنىش ماناس ئىپوسىدىكى ئاتقا ئائىت ئاتالغۇلار ھەققىدە ئىزدىنىش ئەختەم ئۆمەر پروزا ئىجادىيىتى توغرىسىدا مەخسۇس تەتقىقات ئايتماتوف ۋە ئۇيغۇر يېڭى دەۋر ئەدەبىياتى مۇھەممەت باغراش ئىجادىيىتىدىكى ئەپسانىۋى ئاڭ