4
لوپنۇر شېۋىسى «دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك»تىكى ئايرىم سۆزلەرنىڭ يېقىنلىق مۇناسىۋىتى ھەققىدە
قەدىمكى ئۇيغۇر تىلىدىكى ئىسىملارنىڭ كېلىش كاتېگورىيەسى توغرىسىدا
ئۇيغۇر تىلى ئاڭلاپ يېزىش مەشىقىدە ساقلانغان مەسىلىلەر توغرىسىدا
ئېكولوگىيە تەنقىدچىلىكىنىڭ تەتقىقات دائىرىسى ۋە ئۇسۇلى ھەققىدە
شىنجاڭدا رۇس تىلى ئىختىساس ئىگىلىرىگە بولغان ئېھتىياجنىڭ ئېشىشى ھەققىدە مۇلاھىزە
گېزىتلەردە ساقلىنىۋاتقان بەزى نۇقسانلار توغرىسىدا
شىنجاڭنىڭ مەمۇرىي باشقۇرۇش تۈزۈلمىسىدە ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەر ۋە ئۇنى ھەل قىلىش تەدبىرلىرى
ئۇيغۇر خەلق داستانلىرىدا تارىخىي ۋەقەلەر
«دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك»تىن قەدىمكى ئۇيغۇرلارنىڭ تېبابەتچىلىك بىلىملىرىگە نەزەر
زامانىۋى كۇتۇپخانىلار كىتاب- ماتېرىياللارنى تۈرگە ئايرىشتا دەۋر تەلىپىگە ماسلىشىشى كېرەك
دۆلەت ھالقىغان كۇتۇپخانىلارنىڭ تەرەققىياتى توغرىسىدا
ئىلمىي ژۇرنال مۇھەررىرلىرىنىڭ كوللېكتىپ ئېڭى توغرىسىدا
ئۇيغۇر تېبابەتچىلىكى يەرلىك دورا ماتېرىياللىرىنىڭ بىلىم مۈلۈك ھكقۇقىنى قوغداش ھەققىدە
دۆلىتىمىز ھەق تەلەپ دەۋا قانۇنىدىكى گۇۋاھلىق تۈزۈمىنى مۇكەممەللەشتۈرۈش توغرىسىدا
باس غىجەك ماھارەت مەشىقى ۋە ئۇقۇم توغرىسىدا ئىزدىنىش
تېيىپجان ئېلىيوف شېئىرلىرىدىكى فولكلورلۇق خۇسۇسىيەتلەر توغرىسىدا
بۈگۈنكى زامان ئەدەبىياتىمىزدىكى تىراگېدىيە ئېڭى ۋە «كۆمۈرچى بالا» رومانى
ئۇيغۇر بالىلار خەلق قوشىقى ۋە ئۇنىڭدا تەسۋىرلەنگەن قۇشلار توغرىسىدا
ئۇيغۇرلارنىڭ داستىخان مەدەنىيىتى توغرىسىدا دەسلەپكى ئىزدىنىش
كاشغەردىكى نەۋايىشۇناسلىق ھەققىدە
ئۇيغۇر پەنجىگاھ مۇقامى تېكىستى ئۈستىدە تەتقىقات
شىنجاڭنىڭ رايون ئىقتىسادىنىڭ ئېشىشى ۋە ئالىي مەكتەپنى پۈتتۈرگەن ئاز سانلىق مىللەت ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئىشقا ئورۇنلىشىش مەسىلىسى توغرىسىدا
ئاھالىلەر كىرىم تەقسىماتىنىڭ نۆۋەتتىكى ئەھۋالى ۋە زىيادە كىرىم پەرقىنى تەڭشەشنىڭ تەدبىرلىرى توغرىسىدا
ئىسلاھات، ئېچىۋېتىش يولغا قويۇلغان 30 نەچچە يىلدىن بۇيانقى ئۇيغۇر ئاساسىي مائارىپىنىڭ تەرەققىياتى ھەققىدە
يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ سىياسىي ئىدىيەسى توغرىسىدا
قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىدىكى ۋەسىقىلەرنىڭ بايقىلىشى
ئۇيغۇر خەلق داستانلىرىنىڭ تۈرلەرگە بۆلۈنۈشى
كىتاب - ژۇرناللارنىڭ «كىرىش سۆز» ۋە «بەت بوسۇغىسى» ھەققىدە يۈرەكى مۇلاھىزە
كىتاب - ژۇرنال تەھرىرلىكىدە ساقلىنىۋاتقان بەزى مەسىلىلەر توغرىسىدا
ئىلمىي ماقالىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنىنى قانداق يېزىش توغرىسىدا
كىنو - تېلېۋىزىيە تەنقىدچىلىكىمىز توغرىسىدا ئومۇمىي تەھلىل
يېڭى دەۋر ئۇيغۇر شېئىرىتىدە «ئاياللار ئەدەبىياتى»نىڭ ئىپادىلىرى
ئەدەبىياتتىكى مۇھىت ئېڭى تەنقىدچىلىكىنىڭ ئەھمىيىتى
ئابدۇرېھىم نىزارى داستان ئىجادىيىتىدىن ئۇيغۇر يازما ئەدەبىياتى ۋە ئېغىز ئەدەبىياتىنىڭ ئۆتۈشۈش- سىڭىشىش ھادىسىسەگە نەزەر
بۇددا «جاكاتا» چۆچەكلىرى ۋە ئۇيغۇر خەلق ئېغىز ئەدەبىياتى توغرىسىدا
«قۇتادغۇبىلىك»تىكى كۆپ خىل مەدەنىيەت توغرىسىدا قىسقىچە بايان
ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئاشلىق پىششىقلاپ ئىشلەش تېخنىكىسىغا نەزەز
ئالىي مەكتەپ ئىستىلىستىكا ئوقۇتۇشى ۋە ئوقۇتۇش ماتېرىيالىدا ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەر توغرىسىدا
سۆزنىڭ كۆچمە مەنىلىرىنىڭ شەكىللىنىش يوللىرى توغرىسىدا
شەھەرلىشىش تەرەققىياتىنىڭ ئەنئەنىۋى مەدەنىيەتكە بولغان تەسىرى توغرىسىدا
تارىخىي كوچا مەھەللىلەرنىڭ قوغداش، ئېچىش خىزمىتىنى ماس ھالدا ئېلىپ بېرىشنىڭ - قەدىمىي شەھەر قەشقەرنىڭ تارىخىي ئالاھىدىلىكىنى ھەقىقىي نامايان قىلىشتىكى مۇھىملىقى توغرىسىدا
ستۇدېنتلارغا قارىتىلغان سەمىمىيەت تەربىيەسىنىڭ ئۇسۇلى ۋە يولى ئۈستىدە ئىزدىنىش
شىنجاڭنىڭ 60 يىللىق ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي تەرەققىياتىدىكى مۇۋەپپەقىيەتلەر، ساقلانغان مەسىلىلەر ۋە تەرەققىياتنى يۈكسەلدۈرۈشنىڭ تەدبىرلىرى توغرىسىدا
ئاز سانلىق مىللەتلەرنىڭ ئادەت قانۇنلىرى بىلەن دۆلەت تۈزگەن قانۇنلارنىڭ مۇناسىۋىتى ھەققىدە
قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىدىكى ئىجتىمائىي ۋەسىقىلەرنىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشى
«دىۋانۇ لۇغاتىت تۈرك»تە ئات ۋە ئات مەدەنىيىتى
ئۇيغۇر تىلىدىكى ئىنگىلىز تىلىدىن كىرگەن سۆزلەر توغرىسىدا
ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى تەقلىدىي سۆلەرنىڭ پېئىللارغا ئايلىنىش يوللىرى ۋە ئۇنىڭ ئالاھىدىلىكى
قەدىمكى ھىندىستان ئەدەبىياتىنىڭ ئۇيغۇر ئەدەبىياتىغا بولغان تەسىرى ھەققىدە مۇلاھىزە
تۇرپاندىكى بىر قىسىم يەرلىك ئادەتلەر توغرىسىدا